كنترل ولتاژ
با توجه به كوپلينگ قوي كه بين توان راكتيو و ولتاژ وجود دارد مي توان با ابزارQ (توان راكتيو) ولتاژ را كنترل كرد.
توان راكتيو يكي از مهمترين عواملي است كه در طراحي وبهره برداري از سيستم هاي قدرت AC منظور ميگردد ، علاوه بر بارها اغلب عناصر يك شبكه مصزف كننده توان راكتيو هستند وميدانيم كه قدرت راكتيو انتقالي يك خط انتقال به اختلاف ولتاژ ابتدا و انتهاي خط بستگي دارد.
همچنين با افزايش دامنه ولتاژ شين ابتدايي قدرت راكتيو جداشده از اين شين افزايش مي يابد ، مي دانيم كه قدرت راكتيو توليد شده توسط ژنراتور به تحريك آن بستگي داشته و با تغيير تحريك ژنراتور ميزان قدرت راكتيو توليدي و يا مصرفي آن تنظيم مي شود. در يك سيستم بهم پيوسته ميتوان ديد كه تزريق قدرت راكتيو به يك ماشين ولتاژ همه شين ها را بالامي برد و بيش از همه روي ولتاژ همان شين تاثير ميگذارد ، ليكن تاثير زيادي بر زاويه ولتاژ شين ها و فركانس سيستم ندارد. بنابراين قدرت راكتيو و ولتاژ در يك كانال كنترل ميشوند كه آنرا كانال كنترل QV قدرت راكتيو- ولتاژ يا مگاوار- ولتاژ ميناميم.
در عمل تمام تجهيزات يك سيستم قدرت براي ولتاژ مشخصي ( ولتاژ نامي ) ،طراحي ميشوند اگر ولتاژ از مقدار نامي خود منحرف شود ممكن است باعث صدمه رساندن به تجهيزات سيستم و ياكاهش عمر آنها گردد. براي مثال گشتاور يك موتور القاي با توان دوم ولتاژ ترمينالهاي آن متناسب است و يا شارژ نوري يك لامپ مستقيما باولتاژ آن آن تغيير مي كند بنابراين تثبيت ولتاژ نقاط يك سيستم قدرت كاملا ضروري است ، بديهي است توان راكتيو مصرفي بارها در ساعات مختلف در حال تغييرات است لذا ولتاژ و توان راكتيو بايد دائما كنترل شوند در ساعات پربار بارها قدرت راكتيو بيشتري مصرف ميكنند ونياز به توليد قدرت راكتيو زياد در شبكه ميباشد اگر قدرت راكتيو مورد نياز تامين نشود اجبارا ولتاژ نقاط مختلف شبكه كاهش يافته و ممكن است از محدوده مجاز خارج شوند .
نيروگاهها داراي سيستم كنترل ولتاژ هستند كه كاهش ولتاژ را حس كرده و فرمان لازم را براي بالا بردن تحريك ژنراتور و در نتيجه افزايش ولتاژ ژنراتور تا سطح ولتاژ نامي را صادر ميكنند.
ليكن قدرت راكتيو توليدي ژنراتور بخاطر مسائل حرارتي سيم پيچها محدود بوده و ژنراتور ها به تنهايي نميتوانند در ساعات پربار تمام قدرت راكتيو مورد نياز سيستم راتامين كنند بنابراين در اين ساعات به وسائلي نياز است كه بتوانند قدرت راكتيو به شبكه تزريق نمايند تاسطح ولتاژ در محدوده مجاز قرارگيرند. در ساعات غير پيك ( معمولا انتهاي شب تاصبح و روزهاي تعطيل ) ، بارها و عناصرشبكه قدرت راكتيو كمي مصرف مينمايند و كاپسيتانس خط انتقال باعث اضافه شدن قدرت راكتيو توليدي در شبكه ميگردد در اين حالت ژنراتور بصورت زير تحريك به كار افتاده و مقداري از قدرت راكتيو اضافي سيستم را مصرف مينمايند ليكن به خاطر ملاحظات پايداري، قدرت راكتيو مصرفي ژنراتورها نيز محدود بوده و ژنراتورها نميتوانند به تنهايي مساله اضافه توليد قدرت راكتيو و افزايش ولتاژ ناشي از آن را حل كنند. بنابراين به وسائلي كه بتوانند در اين ساعات قدرت راكتيو اضافي سيستم را مصرف نمايند نياز مي باشد.
وسائلي را كه براي كنترل توان راكتيو ولتاژ بكار ميروند « جبران كننده» مي ناميم. بطور كلي كنترل قدرت راكتيو و ولتاژ به سه روش اصلي زير انجام مي شود:
1- باتزريق قدرت راكتيو به سيستم توسط جبرا كندههاي كه بصورت موازي متصل ميشوند (مانند خازن- راكتور- كندانسور سنكرون جبران كنندههاي استاتيك)
2- با جابجا كردن قدرت راكتيو در سيستم توسط تغيير تپ چنجر ترانسفورماتورهاي متغيير و توسط تحريك ژنراتورها
3- از طريق كم كردن راكتانس القاي خطوط انتقال بانصب خازن سري
منبع : قسمتی از پایان نامه کارشناسی ام ـــ ....صیدی